Het is een van de meest universele menselijke ervaringen: we zien de problemen van anderen helder en duidelijk, maar onze eigen blinde vlekken blijven verborgen. Niet omdat we niet willen kijken. Maar omdat we vanuit onszelf kijken.
De subjectieve bril
Onze eigen conflicten, gewoonten en gedragspatronen zijn van binnenuit gevormd. Ze zijn gekneed door onze geschiedenis, onze opvoeding en de antwoorden die we in de loop van de tijd hebben geleerd te geven op de situaties in ons leven.
Wanneer we naar onszelf kijken, dragen we wat je een “subjectieve bril” zou kunnen noemen. Die bril kleurt alles wat we zien. Ze maakt objectiviteit moeilijk, soms zelfs onmogelijk.
Anderen daarentegen kijken van buitenaf. Ze zien patronen die voor ons onzichtbaar zijn, precies omdat wij er middenin zitten.
“Je hebt hetzelfde humeur als je vader”
Misschien heeft iemand je ooit zoiets gezegd. “Je reageert precies zoals je moeder.” Of: “Je hebt dat van je vader.” Zulke opmerkingen komen vaak hard aan. Ze wekken weerstand, soms zelfs boosheid.
Maar er zit vaak meer waarheid in dan we willen toegeven.
Van buitenaf zien mensen duidelijk de trekken die we gemeen hebben met onze ouders of familieleden. We herkennen dat bij anderen met gemak. Maar wanneer iemand hetzelfde bij ons opmerkt, schieten we in de verdediging.
De volgende keer dat iemand zo’n opmerking maakt, probeer dan niet meteen te reageren. Neem een stap terug. Misschien is het een kans om jezelf van dichterbij te bekijken.
We beschermen ons eigen “clan”
We hebben de neiging om de gewoonten en gedragingen van onze eigen omgeving te rechtvaardigen, zelfs wanneer we diep vanbinnen weten dat ze niet altijd gezond zijn. Die loyaliteit aan onze roots is begrijpelijk en menselijk. Maar ze kan ook een rem zijn op groei.
Erkennen dat je bepaalde patronen hebt geërfd die je niet bevallen, is geen verraad aan je familie. Het is een daad van eerlijkheid tegenover jezelf.
Zelfbewustzijn als beginpunt van verandering
Echte verandering begint bij zelfbewustzijn. Niet bij zelfkritiek, niet bij schaamte, maar bij een eerlijke, nieuwsgierige blik op wie je bent en hoe je reageert.
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Onze blinde vlekken zijn blind, dat is precies wat ze zo moeilijk maakt. Een dagboek bijhouden kan helpen om patronen te herkennen. Gesprekken met mensen die je vertrouwt kunnen een spiegel zijn. En soms is begeleiding door een psycholoog de meest effectieve manier om te zien wat je zelf niet kunt zien.
Mindfulness kan daarin een eerste stap zijn: door met meer aandacht en minder oordeel naar jezelf te kijken, begin je patronen op te merken die je eerder niet zag.
Jezelf zien is een keuze
Objectief naar onszelf kijken is een uitdaging. Maar het is de eerste stap naar een betere versie van jezelf. Niet omdat er zoveel mis is, maar omdat groei begint waar eerlijkheid begint.
Lees ook: Faalangst: waar het vandaan komt en hoe je het aanpakt
Wil je werken aan meer zelfinzicht en persoonlijke groei? Via online therapie begeleid ik je graag. Plan een eerste afspraak en we bekijken samen wat passend is.
