Haar uittrekken. Het klinkt misschien als een uitdrukking, maar voor ongeveer 4 procent van de wereldbevolking is het een dagelijkse realiteit. Trichotillomanie is een impulscontrolestoornis waarbij iemand een onweerstaanbare drang voelt om het eigen haar, wenkbrauwen of wimpers uit te trekken. Het is een serieuze en complexe aandoening die veel verder gaat dan een simpele gewoonte.
Een persoonlijke getuigenis uit de praktijk
Ik had de kans om te werken met een meisje van 12 jaar dat over twee weken een haarimplantaat zou ondergaan toen ze voor het eerst bij mij aankwam. Wat op het eerste gezicht een medische oplossing leek, bleek na dieper onderzoek een ander verhaal te vertellen: het meisje trok zelf haar haar uit, zonder dat zelfs de specialist hiervan op de hoogte was.
Via een zorgvuldige en begripvolle psychologische aanpak konden we tijdig ingrijpen, de onderliggende trichotillomanie aanpakken en het implantaat vermijden. Dit voorbeeld toont hoe belangrijk het is om verder te kijken dan het symptoom.
Wat is trichotillomanie precies?
Trichotillomanie ontwikkelt zich vaak in de adolescentie, maar kan ook al op jonge leeftijd verschijnen. Voor sommige mensen is de drang om haar uit te trekken occasioneel. Voor anderen groeit het uit tot een gedraging die uren kan duren en ernstig haarverlies veroorzaakt.
De stoornis gaat vaak hand in hand met andere psychologische aandoeningen zoals angst, depressie of obsessief-compulsieve stoornis. Sommige mensen vertonen ook gerelateerde gedragingen zoals nagelbijten of in zeldzame gevallen het inslikken van het uitgetrokken haar.
Schaamte en isolement
Wat trichotillomanie zo zwaar maakt, is niet alleen het fysieke haarverlies. Het is de schaamte. Veel mensen verbergen het jarenlang, vermijden sociale situaties en bouwen een muur op rond iets wat ze zelf ook niet begrijpen.
Het gebrek aan begrip van familieleden of vrienden maakt dat proces nog moeilijker. Wie nog nooit van de stoornis heeft gehoord, interpreteert het snel als een slechte gewoonte of een gebrek aan wilskracht. Dat is het niet.
Oorzaken
De exacte oorzaak van trichotillomanie is nog niet volledig bekend. Sommige onderzoekers wijzen op een onevenwicht in de hersenchemie, in het bijzonder in neurotransmitters. Anderen benadrukken dat het gedrag in stand wordt gehouden omdat het een gevoel van opluchting of welbehagen geeft, een tijdelijke vermindering van spanning of angst. En net dat gevoel van verlichting maakt het zo moeilijk om te stoppen.
Hoe wordt trichotillomanie behandeld?
Cognitieve gedragstherapie
Cognitieve gedragstherapie is de meest bewezen effectieve aanpak. Ze helpt om de gedachten en gedragingen te herkennen en te veranderen die de stoornis in stand houden. Een belangrijk onderdeel is het leren herkennen van de emotionele triggers: welke gevoelens, situaties of gedachten gaan vooraf aan de drang?
Bewustwording van triggers
Stress en angst zijn veelvoorkomende triggers. Door die triggers te leren kennen, kan je er bewuster mee omgaan en de impuls op een gezondere manier kanaliseren.
Praktische strategieën
Sommige mensen helpen zichzelf door hun handen bezig te houden met iets anders, door hun hoofd te bedekken in risicomomenten, of door mindfulness in te zetten om de drang op te merken zonder er meteen op te reageren.
Steun en verbinding
Ervaringen delen met anderen die hetzelfde meemaken kan enorm bevrijdend zijn. Het vermindert het isolement en versterkt zelfcompassie, een van de belangrijkste ingrediënten in het herstelproces.
Je hoeft je hier niet voor te schamen
Trichotillomanie is geen zwakte en geen gebrek aan karakter. Het is een psychologische aandoening die behandelbaar is. Met de juiste begeleiding kunnen mensen leren de drang te herkennen, te begrijpen waar ze vandaan komt en er anders mee om te gaan.
Herken je dit patroon bij jezelf of bij iemand die je kent? Via online therapie begeleid ik je graag. Plan een eerste afspraak en we bekijken samen wat passend is.
